Trong vài năm gần đây, không thể phủ nhận sức ảnh hưởng của các phần mềm 3D đối với ngành đồ họa. Ở thời điểm hiện tại, các phần mềm 3D không chỉ ngày càng gọn nhẹ hơn, mang đến nhiều tính năng và sự đa dạng hơn trong trải nghiệm 3D, mà còn trong tính ứng dụng cho cả 2D.
2D concept artists giờ đây có thể sử dụng 3D như một công cụ để thúc đẩy quy trình làm việc nhanh và mang tính sáng tạo nhiều hơn cho các dự án.

1. Đầu tiên, chúng ta cùng tìm hiểu sơ lược về công việc của một concept artist đã nhé!
Concept artist có thể hiểu nôm na là người hiện thực hóa những ý tưởng; ý tưởng đó có thể là một nhân vật, một cảnh quan, hoặc một sản phẩm nào đó. (được sử dụng cho phim, game, các sản phẩm quảng cáo/ truyền thông, sản xuất đồ chơi…). Tùy môi trường làm việc và tính chất công việc mà có các tên gọi chức danh khác nhau cho công việc này (concept artist, character concept artist, environment concept artist…)
Riêng trong lĩnh vực game và phim, concept artist là người làm ra các thiết kế trực quan về nhân vật/ môi trường, đạo cụ, phương tiện…; dựa vào đó, các production artist có thể nắm bắt và tạo nên các hình mẫu cuối cùng với các hiệu ứng, chuyển động, v..v…
Các kiến thức concept artist cần có:
– Kỹ năng và kiến thức về hội họa (vẽ, phác thảo,…)
– Nguyên lý thiết kế
– Kỹ năng kể chuyện bằng hình ảnh

2. Sức mạnh đến từ phần mềm 3D đối với concept design
Đối với concept artist, việc truyền đạt ý tưởng và kể chuyện bằng hình ảnh là yếu tố sống còn, nên việc quá tập trung vào việc vẽ phối cảnh, góc nhìn, ánh sáng… làm tiêu tốn không ít năng lượng và thời gian. Thay vào đó, việc đưa 3D vào quy trình làm việc giúp giải quyết phần lớn khối lượng công việc. Những tính năng vượt trội của 3D về mặt kỹ thuật, giúp concept artist không còn phải mất quá nhiều thời gian và công sức cho việc xác định phối cảnh, ánh sáng, hoặc thay đổi góc nhìn cho sản phẩm nữa. Công việc còn lại, giờ đây chỉ còn là tập trung vào thứ quan trọng nhất: thiết kế và sáng tạo.
Điều này đã và đang góp phần làm thay đổi tư duy và quy trình làm việc của rất nhiều concept artist. Ở một số studio game và phim lớn hiện nay, kỹ năng 3D đang dần trở thành điều kiện cần hoặc đủ trong việc tuyển dụng concept artist.

3. Thay đổi tư duy
“ Tôi đã từng loay hoay mất nhiều giờ đồng hồ để tạo nên phối cảnh cho một cảnh quan trong dự án cá nhân, và phần nào đó thất vọng vì đã tiêu tốn khá nhiều thời gian và sức lực nhưng thiết kế vẫn chưa được như ý muốn, mọi thứ vẫn còn quá xa vời với ý tưởng trong đầu. Và khi muốn thay đổi góc nhìn cho cảnh quan đó, tôi đã phải lặp lại tất cả quy trình một lần nữa (sắp đặt lưới, phác thảo ý tưởng, dựng hình, lên màu, photobash…).
Công việc của một concept artist chưa bao giờ là dễ dàng và luôn đòi hỏi việc cập nhật kiến thức và kỹ năng liên tục. Kỹ năng 3D, đặc biệt là phần mềm Blender đã làm thay đổi hoàn toàn workflow (quy trình làm việc) của tôi trong công việc thiết kế. Tôi đã học và tập dựng các bản phác thảo thô, sắp đặt ánh sáng, màu sắc, chất liệu hoàn toàn trong Blender, sau đó điều chỉnh và cân bằng lại các yếu tố mỹ thuật hoặc thêm hiệu ứng trong Photoshop. Mọi thứ trở nên dễ thở hơn rất nhiều! Chưa bao giờ việc hiện thực hóa các ý tưởng lại nhanh và dễ dàng đến vậy, giờ đây tôi có thể hoàn toàn tập trung năng lượng của mình cho việc sáng tạo và kể chuyện.” – Brandon Le (Senior Concept Artist).

4. Vậy việc mất vài tháng đến một năm để học và thực hành các kiến thức nền tảng mỹ thuật (dựng hình, phác thảo, phối cảnh, ánh sáng, màu sắc…) có là lãng phí?
Như chúng ta đều biết, không có công cụ nào là hoàn hảo, và phần mềm 3D cũng không phải là tất cả. Nếu không nắm vững kiến thức căn bản, rất nhiều khả năng, bạn sẽ tạo ra một mớ hỗn độn trong 3D.
Chẳng hạn khi muốn dựng hình một nhân vật người trong 3D, nhưng bạn hoàn toàn không có kiến thức về anatomy (giải phẫu học), nhân vật dựng lên bị sai và không đẹp, thì hoàn toàn không có phần mềm nào có thể lấp đầy lỗ hổng kiến thức đó cho bạn. Dưới đây là ví dụ điển hình của việc dùng 3D khi có và không có kiến thức nền tảng.
Một trường hợp khác, khi không có kiến thức căn bản về bố cục, tỷ lệ, nguyên lý trong thiết kế, bạn sẽ không thể biết sắp đặt camera ở đâu, màu sắc, ánh sáng như thế nào trong 3D để tạo ra một concept đẹp. Và như đã đề cập, tất cả những gì bạn tạo ra trong 3D khi thiếu kiến thức căn bản, chỉ là một mớ hỗn độn, và bạn dễ rơi vào bế tắc.
Bạn cũng có thể bắt chước người khác, dễ dàng sao chép/ study một bức tranh, nhưng khi cần tạo ra thứ gì đó của riêng mình hoặc phải làm những thứ phức tạp hơn, bạn lập tức bị hụt chân do thiếu kiến thức.
Cũng giống như so sánh giữa việc vẽ tay và vẽ máy (sử dụng phần mềm Photoshop và bảng vẽ wacom), Photoshop chỉ là công cụ phục vụ cho việc vẽ máy, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao tính ứng dụng. Với trường hợp này cũng vậy, 3D thực chất cũng chỉ là công cụ giúp concept artist làm việc nhanh và hiệu quả hơn mà thôi, hoàn toàn không thể thay thế kiến thức mỹ thuật căn bản.

Bắt đầu từ đâu cho người mới muốn theo hướng concept design?
1. Hãy luôn bắt đầu bằng kiến thức mỹ thuật căn bản, vì kiến thức căn bản là gốc rễ cho mọi sự phát triển sau này, cho dù bạn muốn đi theo hướng nào.
2. Học và rèn luyện tư duy về design.
3. Cập nhật kiến thức, xem và nghiên cứu phim, game hoặc concept của các artist giỏi thật nhiều.
4. Học 3D không phải là bắt buộc, nhưng là cần thiết để bản thân không bị thụt lùi và bắt kịp với tốc độ học tập và phát triển trong ngành đồ họa nói chung và ngành game/ điện ảnh nói riêng.
5. Thực hành, thực hành và thực hành
6. Xây dựng portfolio thật chuyên nghiệp và nhất quán (sẽ được đề cập trong một bài viết khác của Control Zed)